Logo Gmina Radków

News

PROBLEMY OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI W GMINACH

02.09.2015

     W 2014 r. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła kontrolę działań podmiotów publicznych na rzecz poprawy jakości i ochrony powietrza przed zanieczyszczeniem. Raport opublikowany został w grudniu 2014 r. W Polsce w kontrolowanym okresie (od 2008 r. do I półrocza 2014 r.) nawet nie zbliżyliśmy się do norm unijnych. W ocenie NIK  Polska od lat ma najbardziej zanieczyszczone powietrze w Unii Europejskiej [www.nik.gov.pl 29.12.2014]. Aż sześć polskich miast znajduje się w pierwszej dziesiątce miast europejskich z największą liczbą dni w roku w których przekroczone zostały dobowe dopuszczalne stężenia pyłu PM10 (pył o średnicy 10μm) i benzo(a)pirenu. Najbardziej zanieczyszczone powietrze występuje w Krakowie, gdzie limity zanieczyszczeń przekraczane są przez 150 dni w roku. Do bardzo zanieczyszczonych należą również Nowy Sącz (limity zanieczyszczeń przekroczone 126 dni), Gliwice i Zabrze (przez 125 dni), Sosnowiec (przez 124 dni) i Katowice (123 dni w roku). Według oceny NIK główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego pyłem PM10 (od 82% do 92,8%) była „niska emisja”, pochodząca z domowych pieców i lokalnych kotłowni, w których spalanie odbywa się w nieefektywny sposób. Pozostałe przyczyny to zanieczyszczenia komunikacyjne (od. 5,4% do 7%) i przemysłowe (od 1,8% do 9%). Jednak lokalnie mogą występować także inne tendencje, np. w Warszawie zanieczyszczenia komunikacyjne stanowiły 63% wszystkich zanieczyszczeń.

 

- Dlaczego w Europie, w tym w Polsce, taką wagę przykłada się do zmniejszenia niskiej emisji pochodzącej głównie ze spalania węgla w gospodarce komunalno-bytowej?

- Na czym polega trudność w likwidacji niskiej emisji?

- Jak w gminach można ograniczyć udział niskiej emisji w zanieczyszczeniu powietrza atmosferycznego?

 

Paleniska domowe oraz małej i średniej mocy źródła wytwarzania ciepła (komunalne kotłownie) stanowią główną przyczynę tworzenia się niskiej emisji. Szacuje się, że w Polsce mamy około miliona takich pieców, w których spala się 13÷15 tys. ton węgla rocznie. Przestarzałe rozwiązania techniczne urządzeń piecowych i kotłowych uniemożliwiają sterowanie i kontrolę procesu spalania. Spalanie jest niezupełne (w gazach spalinowych znajdują się palne gazy) i niecałkowite (popiół i pyły zawierają stałe składniki palne), a proces odznacza się małą sprawnością często nie przekraczającą 30%. Paliwem w takich obiektach jest zazwyczaj węgiel o niskiej jakości tzn. o małej wartości opałowej i dużej zawartości popiołu, związków siarki i  chloru. Ze względów ekonomicznych, a często na skutek niskiej wiedzy ekologicznej oraz niewłaściwie zorganizowanej lokalnej gospodarki odpadami, mieszkańcy spalają również masy plastyczne, opony samochodowe i inne palne odpady, co w zasadniczy sposób wpływa na jakość powietrza atmosferycznego. Niska emisja powoduje szereg niekorzystnych skutków zdrowotnych: dyskomfort, podrażnienie spojówek oraz błon śluzowych, zaburzenia czynności i zwiększoną zachorowalność układu oddechowego, pogorszenie przebiegu istniejących chorób układu oddechowego i układu krążenia, przedwczesną umieralność z powodu przewlekłych chorób układu oddechowego i zwiększoną częstość występowania chorób nowotworowych. Należy podkreślić, że wyjątkowo szkodliwe dla zdrowia jest spalanie odpadów w domowych paleniskach, zwłaszcza wyrobów z plastiku (np. plastikowych butelek PET po napojach), worków foliowych, gumy. Spalanie bowiem odbywa się niskich temperaturach (200÷700ºC), co powoduje emisję silnych trucizn takich, jak: fosgen (gaz bojowy zastosowany w czasie I wojny światowej), cyjanowodór, chlorowodór, chlor, dioksyny i furany. Człowiek wdycha ok. 9 kg powietrza na dobę, jest to kilkakrotnie więcej niż masa wypijanej w tym czasie wody i spożywanej żywności. Dlatego wszystkie,  nawet niewielkie zanieczyszczenia  powietrza mogą powodować poważne zatrucia. Według danych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) ponad 3,5 mln osób na świecie umiera rocznie z powodu zanieczyszczenia powietrza. Szacuje się, że w Polsce z tego powodu traci życie ok. 45 tys. osób rocznie.

Ale nie tylko paliwo, proces i produkty spalania mają znaczący wpływ na stan powietrza atmosferycznego. Duży wpływ na rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń pyłowo-gazowych i ich stężenie w powietrzu ma szereg innych czynników, jak stan atmosfery, pionowy rozkład temperatury powietrza, kierunek i częstotliwość wiejących wiatrów, położenie i zabudowa terenu oraz jego przewietrzalność. Duży wpływ na kumulację zanieczyszczeń w obszarze zabudowy, ma także lokalizacja kominów, a zwłaszcza umieszczenie ich wylotów poniżej kalenicy dachu. Zgodnie z zaleceniami obowiązującymi w projektowaniu instalacji grzewczych, komin powinien wystawać co najmniej 60 cm ponad kalenicę, co ułatwia odprowadzenie spalin do atmosfery. Niestety, w każdej gminie (sic!), w tym także w naszej można spotkać nie tylko stare budynki z niewłaściwie usytuowanym wylotem spalin, ale co gorsza takie rozwiązania występują w niektórych nowych budynkach. Nie najlepiej świadczy to o wiedzy projektanta i nadzorze kominiarskim. Przy opływie wiatrem takiego budynku, w jego strefie zawietrznej (za budynkiem) tworzy się tzw. „strefa martwa”, w której następuje kumulacja zanieczyszczeń, a ich stężenie jest 6÷10 razy wyższe od stężeń występujących przy prawidłowym usytuowaniu wylotu z komina. Odprowadzenie spalin w tę strefę stwarza więc wyjątkowo trudne warunki aerosanitarne w obszarach zabudowanych, w strefie przebywania ludzi. To  wyjątkowo duża uciążliwość i zagrożenie dla mieszkańców, bowiem ilości emitowanych zanieczyszczeń z budynków mieszkalnych opalanych węglem są znaczne. Tylko dla jednego, średniej wielkości domu jednorodzinnego orientacyjna, całkowita emisja zanieczyszczeń w skali jednego roku wynosi ponad 1300 kg. Zjawisko to jest szczególnie uciążliwe w okresie grzewczym. Postępowanie administracyjne zmierzające do ograniczenia w gminach emisji z niskich źródeł jest utrudnione z uwagi na brak przepisów prawnych w tej kwestii. W polskim systemie prawnym, zagadnienia ochrony powietrza regulowane są całościowo w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zmian.). Przepisy ustawy (art. 85÷96), noszące nazwę tzw. prawa emisyjnego, kierowane są do jednostek organizacyjnych odpowiadających za emisję, natomiast nie obejmują poszczególnych, indywidualnych osób. Emisja niska, stanowiąca w Polsce podstawowe źródło zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, powodowana jest głównie przez podmioty niebędące jednostkami organizacyjnymi i pochodzi głównie z palenisk indywidualnych. Nikogo więc nie można administracyjnie zmusić do zmiany sposobu ogrzewania i zmniejszenia emisji zanieczyszczeń. Stąd zrodził się system pomocy finansowej dla przedsięwzięć związanych z ograniczeniem niskiej emisji. Zorganizowane działania na rzecz zmniejszenia niskiej emisji prowadzone są w ramach lokalnych Programów Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE). Pomoc publiczna na realizację lokalnego Programu w latach 2013÷2018, udzielana jest przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) ze środków udostępnionych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

Pomimo, iż walka z niską emisją nie może być prowadzona metodą nakazową, to ustawa-Prawo ochrony środowiska w myśl zapisu art. 379 daje  możliwość marszałkowi województwa, prezydentowi miasta, staroście, burmistrzowi i wójtowi sprawowania kontroli przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska. Wymienione organy mogą bowiem upoważnić do wykonywania funkcji kontrolnych pracowników podległych im urzędów lub funkcjonariuszy straży miejskich i gminnych. Funkcjonariusze straży miejskiej korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla inspektorów ochrony środowiska. Podczas inspekcji właściciel posesji, mieszkaniec domu ma obowiązek wpuścić funkcjonariuszy i umożliwić przeprowadzenie kontroli spalania w instalacji grzewczej (kotle centralnego ogrzewania, piecu). Inspekcja w pomieszczeniach prywatnych może być przeprowadzana wyłącznie w godzinach 6÷22, zaś w jednostce organizacyjnej (zakład, przedsiębiorstwo) w dowolnych godzinach (art. 379, ust. 3, pkt. 1 ustawy POŚ). Inspektorzy mogą nałożyć mandat za spalanie odpadów! W przypadku odmowy właściciela poddania się kontroli, zgodnie z literą prawa, grozi mu kara nawet do 3 lat pozbawienia wolności.

     Lokalne programy ograniczenia niskiej emisji i korzystny mechanizm dofinansowania przedsięwzięć stwarzają możliwość ograniczenia, a w przyszłości – likwidacji niskiej emisji. Programy przyczyniają się także do propagowania, upowszechniania i stosowania, odnawialnych źródeł energii, które w przyszłości zastąpią paliwo stałe - węgiel. 

Warto więc skorzystać z przygotowywanej przez Urząd Gminy Radków oferty dofinansowania wymiany starych i o niskiej sprawności energetycznej urządzeń piecowych, na nowe ekologiczne kotły lub instalacje grzewcze o wysokiej efektywności.

 

                                                                                                     Dr inż. Jan Pałasz

Wójt gminy zaprasza

Zobacz również

wersja językowa

Kalendarz

wrzesień 2019
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Zegar

  • :
  • :
Akceptuję

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.